Mềm mại, tròn dẹt và thường được đội hơi nghiêng, mũ beret từ lâu đã trở thành một trong những hình ảnh gắn liền với nước Pháp. Từ nguồn gốc dân dã của vùng Basque đến những sàn diễn thời trang quốc tế, chiếc mũ nhỏ bé này đã nhiều lần thay đổi ý nghĩa để trở thành một biểu tượng bền bỉ của phong cách.
Không chỉ là một món phụ kiện thời trang, beret còn là câu chuyện về văn hóa, nghề thủ công và sự biến chuyển của thời trang qua từng thời kỳ.
NGUỒN GỐC MŨ BERET
Mũ beret, hay còn gọi là mũ nồi, có lịch sử được cho là kéo dài từ rất lâu trước khi trở thành biểu tượng của thời trang Pháp. Các dấu tích của những loại mũ có hình dáng tương tự đã được tìm thấy trong các di tích thuộc thời kỳ Đồ Đồng ở châu Âu. Một số hiện vật tại khu vực phía Tây và phía Bắc châu Âu, đặc biệt là đảo Crete của Hy Lạp, cho thấy sự tồn tại của những kiểu mũ làm từ vật liệu dạ có hình dáng gần với beret ngày nay.
Đến thời La Mã, kiểu mũ này được biết đến với tên gọi pilos và có nhiều biến thể khác nhau. Theo thời gian, beret tiếp tục xuất hiện ở nhiều vùng của châu Âu trước khi gắn chặt với văn hóa Pháp.
Khoảng thế kỷ XII, beret phổ biến tại vùng Basque thuộc dãy Pyrenees, khu vực nằm giữa miền Nam nước Pháp và miền Bắc Tây Ban Nha. Beret Basque ban đầu được làm từ len cừu và thường xuất hiện trong trang phục của những người chăn cừu.
Kỹ thuật xử lý len bằng cách làm ẩm, ép và kết các sợi len với nhau tạo nên chất liệu dạ có độ bền và khả năng giữ ấm tốt. Những chiếc mũ beret nguyên bản thường mang màu tự nhiên của lông cừu và được sử dụng chủ yếu trong mùa lạnh.
Về sau, beret xuất hiện với nhiều màu sắc khác nhau, trong đó màu đen dần trở thành một trong những sắc màu gắn bó với hình ảnh beret Pháp.
ĐẶC ĐIỂM CỦA MŨ BERET
Beret là kiểu mũ mềm, tròn và dẹt, thường được làm từ len, dạ, tweed hoặc các chất liệu dệt kim. Phần thân mũ rộng hơn vành, trên đỉnh thường có một chóp nhỏ đặc trưng.
Cấu trúc mềm nhưng có độ ổn định giúp beret vừa giữ ấm vừa có khả năng thích nghi với nhiều cách đội khác nhau. Người đội có thể đặt mũ ngay trên đỉnh đầu hoặc hơi nghiêng sang một bên để tạo nên những sắc thái phong cách khác nhau.
Trong quân đội, beret được phát triển với cấu trúc phù hợp hơn cho mục đích sử dụng chuyên biệt. Một số thiết kế có thêm băng cố định bên trong, được làm từ da, lụa hoặc cotton, giúp mũ ôm chắc hơn khi vận động.
Chính sự đơn giản về cấu trúc nhưng linh hoạt trong cách sử dụng đã giúp beret có mặt trong nhiều nhóm phụ kiện thời trang khác nhau, từ trang phục thường ngày đến thời trang cao cấp và đồng phục.
TỪ MÓN ĐỒ DÂN DÃ ĐẾN BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA
Đến thế kỷ XVII, việc sản xuất beret màu đen tại miền Nam nước Pháp được thương mại hóa, trong đó Oloron-Sainte-Marie trở thành một khu vực nổi tiếng với nghề sản xuất beret.
Đầu thế kỷ XIX, những cơ sở chuyên sản xuất beret bắt đầu hình thành. Một trong những nhà sản xuất lâu đời là Laulhère, được thành lập tại Pháp vào năm 1840. Nghề làm beret sau đó phát triển mạnh tại Pháp, Tây Ban Nha và Italia.
Bước sang thế kỷ XX, beret không còn giới hạn trong một tầng lớp xã hội. Chiếc mũ xuất hiện trong đời sống của nông dân, nghệ sĩ, họa sĩ, học sinh và quân nhân. Trong quân đội, beret trở thành một phần của đồng phục tại nhiều quốc gia, với màu sắc và phù hiệu khác nhau để nhận diện từng đơn vị.
Từ một vật dụng mang tính thực tế, beret dần trở thành một dấu hiệu văn hóa. Hình ảnh chiếc mũ xuất hiện trong nghệ thuật, điện ảnh và đời sống thường nhật, góp phần tạo nên một biểu tượng thị giác đặc trưng của nước Pháp.
BERET VÀ THỜI TRANG THẾ KỶ XX
Trong thế kỷ XX, beret bước vào thế giới thời trang đại chúng mạnh mẽ hơn. Hình ảnh chiếc mũ gắn liền với các nghệ sĩ, minh tinh điện ảnh và những nhân vật có phong cách riêng, đưa beret vượt khỏi nguồn gốc dân dã để trở thành một món phụ kiện thời trang nữ được yêu thích.
Từ thập niên 1950 đến 1970, beret xuất hiện cùng nhiều biểu tượng thời trang và điện ảnh như Brigitte Bardot, Catherine Deneuve hay Lauren Bacall. Chiếc mũ khi ấy có thể mang nhiều sắc thái: nữ tính, thanh lịch, phóng khoáng hoặc mang tinh thần nghệ sĩ.
Đến thập niên 1980, sự lên ngôi của những xu hướng thời trang mạnh mẽ với màu sắc nổi bật, vai độn, hoa tai bản lớn, quần thể thao và váy mini khiến beret tạm thời nhường chỗ cho những xu hướng mới.
Tuy nhiên, giống nhiều phụ kiện thời trang kinh điển khác, beret không thực sự biến mất. Nó tiếp tục tồn tại trong văn hóa mặc và chờ đợi những lần trở lại của chu kỳ thời trang.
BERET TRỞ LẠI TRÊN SÀN DIỄN
Thời trang luôn vận động theo những vòng lặp, trong đó những biểu tượng cũ thường được tái diễn giải bằng ngôn ngữ đương đại. Từ giữa những năm 2010, beret bắt đầu xuất hiện trở lại mạnh mẽ trên các bộ sưu tập của nhiều nhà mốt.
Gucci đưa beret trở lại trong hình ảnh những cô gái mang tinh thần geek chic, kết hợp vẻ cổ điển của chiếc mũ với những yếu tố hiện đại. Chanel tiếp tục khai thác beret trong bộ sưu tập Cruise 2017 tại Cuba, đưa thiết kế này vào một bối cảnh văn hóa mới.
Đến bộ sưu tập Thu Đông 2017 của Dior, beret tiếp tục được diễn giải bằng một diện mạo hiện đại hơn. Những chiếc mũ nồi bằng da xuất hiện cùng trang phục có cấu trúc mạnh, tạo nên sự cân bằng giữa vẻ cổ điển và tinh thần đương đại.
BIỂU TƯỢNG KHÔNG NGỪNG TÁI SINH
Qua nhiều thế kỷ, beret đã đi một hành trình đặc biệt: từ chiếc mũ của những người chăn cừu vùng Basque, trở thành một phần của quân phục, rồi bước vào điện ảnh, nghệ thuật và thời trang cao cấp.
Sức sống của beret nằm ở chính khả năng thích nghi ấy. Một thiết kế tưởng như đơn giản vẫn có thể được diễn giải theo nhiều cách khác nhau, từ cổ điển đến hiện đại, từ thanh lịch đến cá tính.
Trong thế giới các loại phụ kiện thời trang, beret là một ví dụ tiêu biểu cho cách một vật dụng mang tính thực tế có thể vượt qua giới hạn công năng để trở thành biểu tượng văn hóa. Và cũng giống như nhiều xu hướng phụ kiện thời trang, beret có thể tạm lùi khỏi ánh đèn sân khấu, nhưng luôn có khả năng trở lại với một diện mạo mới.
DEC Design Education sưu tầm & biên tập.
#DEC: Học để trở thành chuyên nghiệp
